Νόμος και Φόβος

Εγκληματική είναι κάθε πράξη και συμπεριφορά, που αντίκειται στους θεσπισμένους νόμους, οι οποίο, μάλιστα, προβλέπουν και ποινές, για όσους τους παραβαίνουν.

Και τούτο, επειδή δεν νοείται κοινωνία, χωρίς νόμους, που να διέπουν τις σχέσεις των πολιτών μεταξύ τους και με την ίδια, καθορίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις πολιτών και πολιτείας, υπαγορεύουν αυτό που πρέπει και απαγορεύουν αυτό που δεν πρέπει.

Κατά τον Πίνδαρο «νόμος ο πάντων βασιλεύς θνητών και αθανάτων»! Κανείς δεν μπορεί να υπερβεί τους νόμους, χωρίς να ανατρέψει την διέπουσα το σύμπαν-και όχι μόνο τις ανθρώπινες κοινωνίες-τάξη και αρμονία.

Εφ’ όσον δεχόμαστε, και με βάση την Χριστιανική διδασκαλία περί των συνεπειών της προπατορικής παρακοής και με βάση τα αντικειμενικά δεδομένα, ότι ο άνθρωπος, παρόλο το πνευματικό του δυναμικό, είναι ηθικά ατελής και συχνά αδυνατεί να αντισταθεί στα πάθη και τις επιθυμίες του, οι νόμοι είναι αναγκαία συνθήκη για την ύπαρξη και πρόοδο της κοινωνιας και τη διατήρηση της ηθικής τάξεως σ’ αυτήν.  

Γι’ αυτό τόσο η αρχαιοελληνική σκέψη, όσο και η σχετική με το μωσαϊκό νόμο παράδοση της Παλαιάς Διαθήκης θεωρούν ότι οι νόμοι έχουν θεϊκή προέλευση. Αρκεί να λάβουμε υπ’ όψη μας ότι ακόμα και στον Παράδεισο, κατά την προπτωτική περίοδο του ανθρώπινου είδους, υπήρχε νόμος...

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος υποστηρίζει ότι ο Θεός από αγάπη και ενδιαφέρον έδωσε το νόμο στους ανθρώπους και τον χαρακτηρίζει «βοήθεια, λύχνο, φως, ζωή, έλεγχο, τιμή, κηδεμονία, ασφάλεια», τονίζοντας ότι « ο νόμος θεσπίζεται για να διορθωθεί η κατά προαίρεση πονηρή πράξη»! 

Διαβάζουμε στην «Απολογία» του Σωκράτη ότι ο μεγάλος αυτός φιλόσοφος, παρ’ όλο που μπορούσε να δραπετεύσει και να αποφύγει το θάνατο, στον οποίο τόσο άδικα τον καταδίκασε η Αθηναϊκή Δημοκρατία, αυτός προτίμησε να τηρήσει το νόμο της πόλης του και να πεθάνει, για να μην ανατρέψει, όσο του αναλογούσε, την έννομη τάξη.

Κανείς, βέβαια, δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι αρκούν οι νόμοι, όσο δίκαιοι, σωστοί και δημοκρατικοί κι’ αν είναι, για να κάνουν τον άνθρωπο καλό και ηθικό. Απλά του δείχνουν το δρόμο, προτρέποντάς τον να είναι ηθικός και εμποδίζοντάς τον να γίνει κακός!

Θα ήταν, επίσης, αφέλεια να θεωρήσουμε τους νόμους πανάκεια για τη  εξάλειψη κάθε κοινωνικής αδικίας και αντικοινωνικής συμπεριφοράς, πρακτικής και νοοτροπίας...

Εκείνο, που κατά πρώτο και κύριο λόγο χρειάζεται είναι η εσωτερίκευση των νόμων, η συνειδητή αποδοχή τους από τους πολίτες, οι οποίοι θα τους τηρούν όχι από το φόβο της τιμωρίας, αλλά από την πεποίθηση ότι μόνο σε κοινωνία ευνομίας και ελευθερίας είναι δυνατόν να ζήσουν και να δημιουργήσουν.

Και ελεύθερος είναι αυτός που δεν φοβάται... Όποιος τηρεί τους νόμους επειδή φοβάται την τιμωρία, δεν είναι ελεύθερος ούτε δίκαιος, αλλά «δαμασίμβροτος» και «δαμασίφρων», υποταγμένος στο σώμα και στο φρόνημα, έτοιμος να παρανομήσει μόλις αρθεί ο φόβος της ποινής! Γι’ αυτό και ο Πλάτωνας υποστήριζε ότι  «εσχάτη αδικία είναι να φαίνεται κάποιος ότι είναι δίκαιος, ενώ δεν είναι»! 

«Δικαιοσύνην μάθετε οι ενοικούντες επί της γης», συνιστά και προτρέπει ο Ψαλμωδός. Αυτό, ακριβώς, το πολυαιώνιο ζητούμενο, η ελεύθερη και συνειδητή τήρηση των νόμων από όλους, είναι μάθημα!

Είναι-και αυτό- θέμα Παιδείας!  

 

  † Ο ΣΥΡΟΥ ΔΩΡΟΘΕΟΣ Β΄


Εκτύπωση   Email