Από μια απροκατάληπτη μελέτης της Ιστορίας των Ελλήνων, εξάγεται αβίαστα το συμπέρασμα,η θλιβερή διαπίστωση, ότι ως λαός είμαστε ευμετάβλητοι και ατομικιστές....

Μόνο στο χείλος του γκρεμού αποφασίζουμε να μονοιάσουμε και να αντιμετωπίσουμε ενωμένοι τον κοινό κίνδυνο....

Αλλά, μόλις ο κίνδυνος εξαφανισθεί και ο εχθρός κατατροπωθεί, επιστρέφουμε στις «συνήθειές» μας και μετατρέπουμε τις νίκες σε ταπεινωτικές, ενίοτε καταστροφικές, ήττες.

Τη μεγαλειώδη νίκη στους Περσικούς Πολέμους, την εξαργυρώσαμε με τον εμφύλιο Πελοποννησιακό Πόλεμο, που σήμανε την αρχή του τέλους του αρχαίου κόσμου, ενός κόσμου, ο οποίος έφτασε σε απρόσιτα ύψη πολιτισμού, φιλοσοφίας, τέχνης και δημοκρατίας...

Την ανεπανάληπτη Επανάσταση ενάντια στην μακραίωνη υποταγή, την αμαυρώσαμε με ένα αιματηρό εμφύλιο, που λίγο έλειψε να επαναφέρει την Οθωμανική δουλεία...

Την μοναδική σε μεγαλείο και ένταση αντίσταση ενάντια στις δυνάμεις του φασισμού τη  μεταφράσαμε σε ένα άλλο εμφύλιο, οι πληγές του οποίου ακόμα ματώνουν..Και τις μέρες αυτές τις χαλεπές, τα χρόνια αυτά τα σκοτεινά, τα ματωμένα χρόνια της στέρησης, της ταπείνωσης και της απελπισίας, εξακολουθούμε να τηρούμε τις... παραδόσεις μας!

Ο εχθρός δεν είναι, απλώς, προ των τειχών!

Βρίσκεται μέσα στα τείχη της συλλογικής ψυχής και ακούει σε ένα όνομα, συμφέρον!

Πολυσήμαντο το εννοιολογικό περιεχόμενο της λέξης «συμφέρον». Τα λεξικά ορίζουν ότι συμφέρον σημαίνει ο, τιδήποτε  αποκομίζει κανείς προς όφελός του.

Υποκειμενικό, λοιπόν, κατά βάση, το συμφέρον… Γιατί, υποκειμενικό, κατά κανόνα,  είναι και το θεωρούμενο ως όφελος, που μπορεί να δεχτεί πλήθος επιθετικών προσδιορισμών, όπως οικονομικό, πολιτικό, κομματικό, ηθικό, πνευματικό, θρησκευτικό, εργασιακό, ταξικό, οικογενειακό….

Υπό την έννοια αυτή, το συμφέρον μπορεί να είναι ίδιο για πολλούς, αλλά και διαφορετικό για τον καθένα. Είναι αυτό που ενώνει, αλλά και αυτό που διαιρεί, είναι η λυδία λίθος με την οποία δοκιμάζεται η κοινωνική πρόοδος και συνοχή!

Γιατί, όπως υπάρχει συμφέρον για το άτομο, υπάρχει και συμφέρον για την ομάδα, την κοινότητα, την κοινωνία, το έθνος! Έτσι, βρισκόμαστε μπροστά σε δύο παράλληλα πλέγματα συμφερόντων, το μέγεθος της διαφοράς ή της ταύτισης των οποίων προσδιορίζει το επίπεδο πολιτιστικής εξέλιξης και ηθικής ανέλιξης μιας κοινωνίας.

Το ατομικό συμφέρον αποκαλύπτει την ανθρώπινη ιδιοτέλεια και προσδιορίζεται από καθαρά ωφελιμιστικούς στόχους και σκοπούς, γι’  αυτό και συνδέεται με περιόδους, στις οποίες κυριαρχεί ο πρωτογονισμός και η ατομοκρατία, ο φόβος και η δυσπιστία, τα ένστικτα και η απληστία.

 Το κοινωνικό συμφέρον, αντίθετα, απαιτεί συχνά επώδυνες προσωπικές θυσίες και γι’  αυτό συνδέεται με περιόδους ηθικής και πνευματικής καλλιέργειας  και αληθινής δημοκρατίας.

Τούτο, όμως, προϋποθέτει και την ύπαρξη ηθικής συνειδήσεως, που δίνει στο άτομο τη γνώση και τη δύναμη να αξιολογεί και να προθέτει αυτό που εξυπηρετεί το σύνολο, πριν και πάνω απ’ αυτό που εξυπηρετεί το άτομο.

Επιβάλλεται, κατά συνέπεια, η ύπαρξη ηθικών κινήτρων στη σωστή ιεράρχηση των συμφερόντων, η οποία ακριβώς μαρτυρεί μια άρτια λειτουργία όλων εκείνων των θεσμών που διακονούν  και προάγουν την αγωγή, την θρησκευτικότητα και την ηθική βελτίωση των πολιτών, και με πρωταρχικό το θεσμό της Παιδείας.

Και είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η Παιδεία αφυδατώνεται σταδιακά από κάθε ηθικό περιεχόμενο και, αντί να μορφώνει ηθικά ακέραιους ανθρώπους, διαμορφώνει παθητικά κινούμενες μηχανές, χωρίς ιδανικά, χωρίς συναίσθημα, χωρίς κοινά οράματα...

Δημιουργείται μια κοινωνία, της οποίας τα μέλη περιχαρακώνονται εγωιστικά και αυτάρεσκα στον ατομικό τους μικρόκοσμο, αδιαφορώντας για τα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα, απέχοντας από διαδικασίες, που πιστεύουν ότι δεν τα αφορούν άμεσα, ζώντας στην ψευδαίσθηση ότι αν βυθιστεί το πλοίο, στο οποίο επιβαίνουν, δεν θα παρασυρθούν και αυτά στο βυθό…

Γιατί, δεν έχουν διαρραγεί σε μεγάλο βαθμό μόνο οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων! Έχουν υπονομευθεί, από την αμοιβαία δυσπιστία και καχυποψία, και οι σχέσεις των πολιτών με την Πολιτεία!

Τα γεγονότα που βιώνουμε καθημερινά το τελευταίο διάστημα αποδεικνύουν την έλλειψη εμπιστοσύνης, που με τη σειρά της προέρχεται από την απουσία ευθέος και ειλικρινούς διαλόγου.

Υπό τέτοιες συνθήκες, όσο δίκαιο και αν έχουν οι διαμαρτυρόμενοι πολίτες, όσο δίκαιο και αν έχουν οι εκάστοτε Κυβερνήσεις, λύσεις δεν θα υπάρξουν ή, αν υπάρξουν, δεν θα εφαρμοστούν!

Παρ` όλον ότι όλοι γνωρίζουμε το σωστό...

Ο Πλούταρχος παραδίδει μια ωραία ιστορία, αρκετά διαφωτιστική, μα και διδακτική:

Σε κάποιους Ολυμπιακούς Αγώνες, ένας ηλικιωμένος αναζητούσε μάταια ένα κάθισμα. Πολλοί Έλληνες, από τις διάφορες πόλεις, που είχαν συγκεντρωθεί πρόσεχαν τις αποτυχημένες προσπάθειές του και τον περιγελούσαν για την ηλικία του και τη μάταιη αναζήτηση.

Όταν, όμως, έφθασε στην περιοχή του σταδίου, όπου κάθονταν οι Σπαρτιάτες, όλοι όσοι κάθονταν εκεί σηκώθηκαν όρθιοι και του προσέφεραν το κάθισμά τους.

Αυθόρμητα, τότε, οι άλλοι Έλληνες τους χειροκρότησαν για τη συμπεριφορά τους.

Τότε, ένας γέροντας είπε με αναστεναγμό: “Να τι συμβαίνει!  Όλοι οι Έλληνες γνωρίζουν το σωστό, αλλά μόνο οι Σπαρτιάτες το εφαρμόζουν”!  

Τους αρχαίους Αθηναίους τους έχουμε μιμηθεί σε πολλά...

Ίσως είναι η ώρα να μιμηθούμε και τους Σπαρτιάτες!

  † Ο ΣΥΡΟΥ ΔΩΡΟΘΕΟΣ Β΄

(Περιοδικό “ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ”, Ιανουάριος 2016, τ. 87)

Pin It